Żarnowiec – Odkryj Najciekawsze Atrakcje Turystyczne i Okoliczne Skarby

Żarnowiec to niewielka miejscowość na północnych Kaszubach, położona w gminie Krokowa, niedaleko Jeziora Żarnowieckiego i wybrzeża Bałtyku. Najważniejszym zabytkiem jest średniowieczny zespół klasztorny z gotyckim kościołem Zwiastowania Pana i krużgankami. Historia miejscowości przez stulecia była związana najpierw z cysterками, a później z benedyktynkami, które mieszkają tu również obecnie.

Żarnowiec nie jest dużym ośrodkiem turystycznym. Warto przyjechać przede wszystkim dla zabytkowego kompleksu klasztornego, a następnie połączyć zwiedzanie z Jeziorem Żarnowieckim, Krokową, Nadolęm lub wyjazdem nad morze do Dębek i Białogóry.

Klasztor w Żarnowcu jest najważniejszym zabytkiem miejscowości

Początki klasztoru sięgają XIII wieku. Cystersi oliwscy otrzymali dobra w tej części Pomorza około 1215 roku, a w 1245 roku ufundowali klasztor żeński dla cysterek. Pierwsze zabudowania były drewniane.

Budowę zachowanego do dziś ceglanego zespołu rozpoczęto po 1279 roku. Główne prace zakończono w drugiej połowie XIV wieku. Powstał kościół oraz przylegające do niego zabudowania klasztorne z charakterystycznymi gotyckimi krużgankami.

Żarnowiecki kompleks jest szczególnie cenny, ponieważ zachował zasadniczy średniowieczny układ. Spacerując wokół kościoła, można zobaczyć ceglane elewacje, gotyckie okna, wysokie szczyty oraz zabudowania otaczające dawny wirydarz.

Kościół Zwiastowania Pana w Żarnowcu

Gotycki kościół Zwiastowania Pana początkowo służył przede wszystkim wspólnocie zakonnej. W XV wieku zaczął pełnić również funkcję kościoła parafialnego.

Wnętrze łączy średniowieczną architekturę z późniejszym wyposażeniem. Szczególnie ważny okres rozpoczął się pod koniec XVI wieku, gdy klasztor przejęły benedyktynki z Chełmna. To właśnie z czasów ich działalności pochodzi znaczna część bogatego wystroju barokowego.

W kościele warto zwrócić uwagę na sklepienia, ołtarze, rzeźby, obrazy i zabytkowe wyposażenie liturgiczne. Zachowany kompleks pozwala zobaczyć, jak przez kolejne stulecia zmieniała się świątynia, przy zachowaniu jej gotyckiego charakteru.

Cysterki i benedyktynki w Żarnowcu

Życie Żarnowca przez stulecia było bezpośrednio związane z klasztorem. Cysterki prowadziły gospodarstwo, zajmowały się edukacją i miały duży wpływ na rozwój miejscowości.

Pod koniec XVI wieku ich miejsce zajęły benedyktynki. W Żarnowcu działała szkoła dla dziewcząt, a klasztor był również ośrodkiem rękodzieła. Z miejscowością wiąże się tradycja haftu klasztornego, która miała wpływ na późniejsze wzornictwo regionalne.

W 1834 roku władze pruskie doprowadziły do kasaty klasztoru. Przez ponad sto lat życie zakonne było tutaj przerwane. Benedyktynki powróciły w 1946 roku, kiedy do Żarnowca przyjechały siostry z Wilna.

Obecnie część kompleksu nadal jest czynnym klasztorem benedyktynek. Trzeba o tym pamiętać podczas wizyty, ponieważ nie wszystkie pomieszczenia są przestrzenią turystyczną.

Gotyckie krużganki w Żarnowcu

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów zespołu są ceglane krużganki. Ciągi ostrołukowych arkad prowadzą wokół dawnego wewnętrznego dziedzińca klasztornego i pozwalają zobaczyć średniowieczną konstrukcję z bliska.

Krużganki należą do najciekawszych zachowanych elementów dawnego klasztoru. Warto zwrócić uwagę na ceglane żebra sklepień oraz prostotę architektury, wyraźnie różniącą się od bogatego wyposażenia kościoła.

Dostępność poszczególnych części kompleksu może zależeć od funkcjonowania parafii i klasztoru, dlatego miejsce należy zwiedzać z poszanowaniem jego sakralnego charakteru.

Jezioro Żarnowieckie

Kilka minut jazdy od centrum miejscowości znajduje się Jezioro Żarnowieckie, jedno z największych jezior tej części Pomorza. Akwen wypełnia rozległą rynnę polodowcową i jest otoczony wysokimi wzgórzami morenowymi.

Najlepsze miejsca do wypoczynku nad wodą znajdują się przede wszystkim po przeciwnej stronie jeziora, w rejonie Nadola. Działa tam przystań, sezonowe kąpielisko i wypożyczalnia sprzętu wodnego. Latem można korzystać z kajaków, rowerów wodnych i innych form rekreacji.

Jezioro jest także ważnym elementem krajobrazu widocznego z okolicznych punktów widokowych.

Elektrownia Żarnowiec

Z Jeziorem Żarnowieckim związana jest Elektrownia Wodna Żarnowiec, jedna z największych elektrowni szczytowo-pompowych w Polsce. Jej charakterystycznym elementem jest sztuczny zbiornik znajdujący się wysoko nad jeziorem w rejonie Czymanowa.

Woda jest pompowana do górnego zbiornika w okresach mniejszego zapotrzebowania na energię, a następnie spuszczana przez turbiny, gdy zapotrzebowanie rośnie. Różnica wysokości pomiędzy zbiornikiem a jeziorem pozwala magazynować energię w postaci wody zgromadzonej wyżej.

Dobrym miejscem do zobaczenia tej części krajobrazu jest Kaszubskie Oko w Gniewinie. Z wieży widokowej można oglądać Jezioro Żarnowieckie, górny zbiornik elektrowni i okoliczne wzgórza.

Co zobaczyć w okolicy Żarnowca

Kilka kilometrów od miejscowości znajduje się Zamek w Krokowej, otoczony parkiem i związany z historią rodu von Krockow. Krokowa jest dobrym kolejnym przystankiem podczas wycieczki po tej części Kaszub.

Jeżeli dzień ma zakończyć się nad morzem, można pojechać do Dębek. Najciekawszym miejscem poza plażą jest tam ujście Piaśnicy do Bałtyku. Z Żarnowca można również wybrać się do Białogóry, otoczonej lasami i terenami Nadmorskiego Parku Krajobrazowego.

Po drugiej stronie Jeziora Żarnowieckiego warto odwiedzić Nadole. Oprócz przystani znajduje się tam skansen prezentujący dawne życie mieszkańców północnych Kaszub.

Żarnowiec jako punkt na jednodniową wycieczkę

Samo zwiedzanie Żarnowca nie wymaga całego dnia. Najważniejszym celem jest kompleks klasztorny, dlatego miejscowość najlepiej połączyć z jednym lub dwoma miejscami w okolicy.

Dobrym wariantem jest rozpoczęcie dnia w Żarnowcu, następnie przejazd do Krokowej i zakończenie wycieczki w Dębkach. Druga możliwość prowadzi wokół Jeziora Żarnowieckiego przez Nadole do Gniewina i Kaszubskiego Oka.

Dzięki temu w ciągu jednego dnia można połączyć średniowieczną architekturę, historię Kaszub, jezioro i nadmorski krajobraz.

Praktyczne informacje

Lokalizacja

Żarnowiec leży w gminie Krokowa, powiecie puckim, w województwie pomorskim, na wschód od Jeziora Żarnowieckiego.

Najważniejszy zabytek znajduje się przy:

ul. Klasztorna 3, 84-110 Żarnowiec

Zwiedzanie kościoła i klasztoru

Kościół Zwiastowania Pana jest czynną świątynią parafialną, a część kompleksu pozostaje klasztorem benedyktynek. Nie należy traktować całego zespołu jak muzeum dostępnego w stałych godzinach.

Przed planowaną wizytą we wnętrzu warto uwzględnić nabożeństwa, wydarzenia religijne i funkcjonowanie wspólnoty zakonnej. Zewnętrzną część kompleksu można oglądać podczas spaceru przez miejscowość.

Ile czasu przeznaczyć

Na spokojne obejrzenie kościoła, krużganków i otoczenia warto przeznaczyć około 1–1,5 godziny. Jeśli wycieczka obejmuje również Jezioro Żarnowieckie, Krokową lub Nadole, najlepiej zarezerwować pół dnia albo cały dzień.