Strona główna ccccc Skansen w Nadolu

Skansen w Nadolu

Maciej Pomorski
1k wyświetleń
Skansen w Nadolu

Skansen w Nadolu – Zagroda Gburska i Rybacka nad Jeziorem Żarnowieckim

Skansen w Nadolu, oficjalnie działający jako Zagroda Gburska i Rybacka, to niewielkie muzeum na wolnym powietrzu położone nad zachodnim brzegiem Jeziora Żarnowieckiego. Można tutaj zobaczyć, jak wyglądało gospodarstwo zamożnej kaszubskiej rodziny, wejść do dawnej chaty, obejrzeć stodołę, oborę, wozownię, piec chlebowy, pasiekę oraz zrekonstruowaną zagrodę rybacką. To miejsce szczególnie dobrze pokazuje codzienne życie mieszkańców północnych Kaszub zanim okolice jeziora zaczęły zmieniać się pod wpływem dużych inwestycji energetycznych.

Nadole wraz ze skansenem pojawia się również w materiałach turystycznych znajdujących się w Google Drive Turystycznego Pomorza jako jeden z punktów trasy prowadzącej przez okolice Jeziora Żarnowieckiego.

Gdzie znajduje się Skansen w Nadolu?

Skansen znajduje się przy ul. Bałtyckiej 2 w Nadolu, w gminie Gniewino, niedaleko brzegu Jeziora Żarnowieckiego. Wieś leży po zachodniej stronie akwenu, około 7 kilometrów od Gniewina.

Położenie jest jednym z największych atutów tego miejsca. Po zwiedzaniu można przejść w stronę jeziora, zobaczyć przystań i połączyć wizytę w skansenie ze spacerem lub dalszą wycieczką po okolicy. Nadole zachowało znacznie spokojniejszy charakter niż duże miejscowości nadmorskie, dlatego dobrze sprawdza się jako cel kilkugodzinnej wycieczki.

Dlaczego powstał skansen w Nadolu?

Historia muzeum jest nietypowa. Impulsem do ochrony starej zabudowy była planowana budowa wielkiego zespołu energetycznego nad Jeziorem Żarnowieckim. Przewidywano, że inwestycje zmienią nie tylko krajobraz, ale również życie mieszkańców, strukturę wsi i tradycyjną architekturę regionu.

W 1982 roku Muzeum Ziemi Puckiej objęło opieką XIX-wieczną kaszubską zagrodę należącą wcześniej do rodziny Rutzów. Po przeprowadzeniu prac konserwatorskich obiekt udostępniono turystom 23 czerwca 1987 roku. Do dziś funkcjonuje jako oddział Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy.

Paradoksalnie więc planowana elektrownia, która mogła doprowadzić do zaniku części dawnego krajobrazu kulturowego, przyczyniła się jednocześnie do zachowania jednego z najlepszych przykładów tradycyjnego gospodarstwa w tej części Kaszub.

Kim był kaszubski gbur?

Nazwa „Zagroda Gburska” może być dla części odwiedzających niejasna. Na Kaszubach słowem gbur określano gospodarza posiadającego stosunkowo duże gospodarstwo rolne. Na przełomie XIX i XX wieku gburzy należeli do najzamożniejszej części wiejskiej społeczności, ustępując majątkiem właściwie tylko właścicielom dużych folwarków.

Dlatego gospodarstwo w Nadolu nie pokazuje ubogiej chaty wiejskiej, lecz stosunkowo dobrze prosperujące gospodarstwo, w którym pod jednym dachem i wokół jednego podwórza funkcjonowała wielopokoleniowa rodzina.

Chata gburska z XIX wieku

Najważniejszym budynkiem jest tradycyjna chata stojąca w głębi gospodarstwa. Według lokalnych materiałów pochodzi około 1846 roku. Zbudowano ją w konstrukcji szkieletowej, a przestrzenie pomiędzy drewnianymi belkami wypełniono gliną. Dach pokryto trzciną.

W środku można zobaczyć wyposażenie pokazujące warunki życia mieszkańców dawnej kaszubskiej wsi. Pomieszczenia nie są urządzone jak współczesna stylizacja „wiejskiego domku”, lecz mają pokazywać konkretne funkcje dawnego gospodarstwa i życie kilku pokoleń jednej rodziny.

W najbliższym sąsiedztwie chaty znajdują się między innymi studnia, kamienna piwnica do przechowywania płodów rolnych, ogród oraz warzywnik.

Stodoła, obora i dawne narzędzia

Drugą część skansenu tworzą zabudowania gospodarcze. Stodołę ustawiono równolegle do drogi, tak aby można było wjechać na klepisko zarówno od strony ulicy, jak i podwórza. Dzisiaj wykorzystywana jest do prezentacji zbiorów muzealnych. Jedna z ekspozycji poświęcona jest między innymi zimowym środkom transportu i sposobom pracy mieszkańców północnych Kaszub.

Wielofunkcyjna obora mieściła dawniej konie, bydło, trzodę chlewną, owce i drób. Do budynku dobudowano wozownię, gdzie można zobaczyć dawne środki transportu i narzędzia używane w gospodarstwie.

Na terenie zagrody są również kierat, pasieka, gołębnik, wędzarnia oraz tradycyjny piec chlebowy.

Zagroda rybacka

Nadole leży bezpośrednio nad Jeziorem Żarnowieckim, dlatego rolnictwo nie było jedynym źródłem utrzymania mieszkańców. Ważne było również rybołówstwo.

W 2006 roku część muzeum rozbudowano o zrekonstruowaną zagrodę rybacką. Powstała chata rybacka z sieciarnią, w której można zobaczyć wyposażenie związane z połowem i przygotowywaniem sieci. W pobliżu znajdują się także wędzarnia i urządzenia wykorzystywane przez dawnych mieszkańców wsi.

Ta część skansenu dobrze uzupełnia gospodarstwo gburskie, ponieważ pokazuje dwa podstawowe elementy życia nad Jeziorem Żarnowieckim: pracę na ziemi oraz korzystanie z zasobów jeziora.

Piec chlebowy i wydarzenia folklorystyczne

Skansen nie jest wyłącznie statyczną ekspozycją. W sezonie organizowane są tutaj wydarzenia nawiązujące do kaszubskich tradycji. Do najbardziej znanych należą Krancbal – Festyn Folklorystyczny oraz Dzień Chleba i Miodu. W czasie wakacji odbywają się również pokazy wypieku chleba i warsztaty.

W takich dniach łatwiej zobaczyć, do czego służyły prezentowane sprzęty i jak wyglądały niektóre dawne zajęcia. Dla rodzin z dziećmi może to być ciekawsze niż samo oglądanie eksponatów.

Nadole i niezwykła pielgrzymka przez jezioro

Z historią miejscowości związana jest również wyjątkowa pielgrzymka łodziowa z Nadola do Żarnowca. Jej tradycja sięga okresu międzywojennego. Nadole było wówczas jedyną polską wsią po zachodniej stronie jeziora, otoczoną terenami należącymi do Niemiec. Najkrótsza droga do katolickiego kościoła w Żarnowcu prowadziła więc przez wodę.

Tradycja przetrwała do dziś. W ostatnią niedzielę lipca mieszkańcy i uczestnicy odpustu św. Anny przeprawiają się przez Jezioro Żarnowieckie łodziami, kajakami i innymi jednostkami, a następnie kontynuują drogę do kościoła.

Po odwiedzeniu skansenu warto więc zobaczyć również Żarnowiec i jego najważniejsze zabytki.

Skansen w Nadolu – godziny otwarcia i bilety w 2026 roku

W 2026 roku bilet normalny do Zagrody Gburskiej i Rybackiej kosztuje 12 zł, a ulgowy 10 zł. Muzeum podaje orientacyjny czas zwiedzania wynoszący około 1 godziny.

W lipcu i sierpniu skansen jest czynny od wtorku do piątku w godzinach 10:00–18:00, a w soboty i niedziele od 10:00 do 17:00. We wrześniu działa od wtorku do piątku 9:00–16:00 oraz w weekendy 10:00–16:00. Zimą obiekt ma przerwę sezonową. Godziny mogą się zmieniać, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny komunikat Muzeum Ziemi Puckiej.

Skansen w Nadolu

Skansen w Nadolu

Co warto zobaczyć w okolicy skansenu?

Najbliższą atrakcją jest oczywiście Jezioro Żarnowieckie. Warto przejechać również do Żarnowca i zobaczyć zabytkowy kompleks klasztorny. W nieco szerszej okolicy ciekawym miejscem jest Zamek w Krokowej, który można łatwo połączyć ze skansenem podczas jednej samochodowej wycieczki.

Po drugiej stronie jeziora znajduje się również infrastruktura związana z elektrownią szczytowo-pompową oraz teren niedokończonej Elektrowni Jądrowej Żarnowiec. Kontrast pomiędzy tradycyjną kaszubską zagrodą a wielkimi inwestycjami energetycznymi jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tej okolicy.

Czy warto odwiedzić Skansen w Nadolu?

Skansen w Nadolu zdecydowanie warto odwiedzić, szczególnie jeśli interesują nas Kaszuby nie tylko jako region plaż i jezior. W ciągu około godziny można zobaczyć tradycyjne gospodarstwo, wejść do XIX-wiecznej chaty, poznać dawne narzędzia rolnicze i rybackie oraz zobaczyć, jak funkcjonowała wielopokoleniowa kaszubska rodzina.

Największą zaletą tego miejsca jest autentyczny charakter. Nie jest to ogromny park etnograficzny, którego zwiedzanie zajmuje cały dzień. To niewielka zagroda, dzięki której łatwiej zrozumieć historię konkretnej wsi i mieszkańców okolic Jeziora Żarnowieckiego.

O nas

Niesamowite Pomorze. Atrakcje turystyczne na pomorzu. Pomorze to jeden z najbardziej niesamowitych regionów w Polsce. 

Zobacz również: Pogoda w Polsce

popularne posty