Kościół św. Anny i klasztor Franciszkanów w Wejherowie

Kościół św. Anny i klasztor franciszkanów w Wejherowie należą do najważniejszych zabytków sakralnych północnych Kaszub. Świątynię ufundował Jakub Wejher w połowie XVII wieku, a dziś jest ona częścią Sanktuarium Pasyjno-Maryjnego związanego z Kalwarią Wejherowską i kultem Matki Bożej Wejherowskiej. Warto wejść do środka dla barokowego wystroju, obrazu Madonny Wejherowskiej oraz historii rodu założyciela miasta.

Kościół stoi blisko historycznego centrum Wejherowa, dlatego można łatwo połączyć wizytę ze spacerem po rynku, parku miejskim i pobliskiej Kalwarii. Sam kompleks nadal pełni funkcje religijne i klasztorne, nie jest więc typowym muzeum.

Kościół św. Anny jest jednym z najstarszych zabytków Wejherowa

Historia kościoła jest nierozerwalnie związana z Jakubem Wejherem, wojewodą malborskim i założycielem miasta. W 1647 roku sprowadził on do powstającej osady franciszkanów reformatów, a rok później rozpoczęła się budowa kościoła i klasztoru.

Kamień węgielny pod świątynię położono 3 maja 1648 roku. W uroczystości uczestniczył Jakub Wejher wraz z żoną Anną Elżbietą. Budowę prowadzono przez kolejne lata, a kościół został poświęcony 18 marca 1651 roku.

Świątynia zachowała się do naszych czasów i jest najstarszą istniejącą budowlą Wejherowa. Jej powstanie przypada na okres, gdy kształtowało się dopiero miasto, które prawa miejskie otrzymało w 1650 roku.

Franciszkanie w Wejherowie

Pierwsi franciszkanie przybyli do osady jeszcze przed ukończeniem własnego kościoła. Początkowo mieszkali w domach przy dzisiejszej ulicy Klasztornej i korzystali z kościoła Świętej Trójcy.

Po wybudowaniu klasztoru przejęli opiekę nie tylko nad świątynią św. Anny, ale również nad powstającą Kalwarią Wejherowską. Zgodnie z wolą Jakuba Wejhera to właśnie franciszkanie zostali opiekunami miejscowego sanktuarium i tradycja ta jest kontynuowana do dziś.

Historia klasztoru nie była jednak nieprzerwana. W XIX wieku, w okresie zaboru pruskiego, władze podejmowały próby likwidacji wspólnoty. Franciszkanie ostatecznie musieli opuścić Wejherowo, a powrócili do miasta dopiero w 1946 roku.

Barokowe wnętrze kościoła św. Anny

Z zewnątrz świątynia ma stosunkowo prostą bryłę, natomiast wnętrze jest znacznie bogatsze. Znaczną część wyposażenia tworzą elementy barokowe i późnobarokowe pochodzące z kolejnych etapów rozwoju sanktuarium.

Najważniejsze miejsce zajmuje prezbiterium z rozbudowanym drewnianym ołtarzem. Ciemne drewno kontrastuje ze złoconymi detalami, figurami świętych i jasnymi ścianami świątyni.

Po bokach znajdują się kolejne ołtarze i obrazy. Warto zwrócić uwagę także na ambonę, dekoracje snycerskie, sklepienia i wyposażenie związane z franciszkańską tradycją kościoła.

Nie jest to duża świątynia, dlatego wnętrze można obejrzeć bez długiego zwiedzania. Najlepiej jednak poświęcić trochę czasu detalom, ponieważ wiele z nich łatwo przeoczyć przy szybkim przejściu przez nawę.

Obraz Matki Bożej Wejherowskiej

Najważniejszym obiektem związanym z kultem maryjnym jest obraz Matki Bożej Wejherowskiej Uzdrowienia Chorych na Duszy i Ciele. Wizerunek jest obecny w historii klasztoru co najmniej od połowy XVII wieku.

Przez kolejne stulecia obraz otaczany był szczególnym kultem przez mieszkańców Kaszub i przybywających do Wejherowa pielgrzymów. Wokół niego zgromadzono liczne wota będące świadectwem próśb i podziękowań wiernych.

Szczególne znaczenie miała koronacja obrazu 5 czerwca 1999 roku. Korony na wizerunek nałożył osobiście papież Jan Paweł II podczas mszy na sopockim Hipodromie.

Od tego czasu znaczenie sanktuarium jeszcze wzrosło. Wejherowo, od dawna określane jako Kaszubska Jerozolima, bywa również nazywane Kaszubskim Lourdes.

Krypty Wejherów pod kościołem

Pod kościołem znajdują się historyczne krypty związane z rodziną Wejherów i osobami związanymi z klasztorem. To jedna z najciekawszych, choć mniej widocznych części całego kompleksu.

Po poświęceniu świątyni w 1651 roku w jednej z krypt pochowano Annę Elżbietę Wejherową, pierwszą żonę Jakuba Wejhera. W podziemiach spoczywają również inni przedstawiciele rodziny fundatora.

Z kryptami związana jest popularna legenda mówiąca o trumnie Jakuba Wejhera zawieszonej na złotych łańcuchach. Opowieść ta nie ma potwierdzenia historycznego, ale przez lata stała się jedną z lokalnych ciekawostek.

Dostęp do podziemi nie jest równoznaczny ze stałym, codziennym zwiedzaniem muzealnym. Jeśli komuś szczególnie zależy na zobaczeniu krypt, powinien wcześniej sprawdzić możliwość ich udostępnienia.

Kościół św. Anny i Kalwaria Wejherowska

Kościoła nie warto traktować jako odizolowanego zabytku. Razem z Kalwarią Wejherowską i obrazem Matki Bożej tworzy Sanktuarium Pasyjno-Maryjne, jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych na Kaszubach.

Kalwaryjskie kaplice rozłożone są na zalesionych wzgórzach po południowej stronie miasta. Ich budowę rozpoczęto w XVII wieku z inicjatywy Jakuba Wejhera.

Jeżeli jest więcej czasu, najlepiej najpierw zobaczyć kościół i klasztor, a następnie przejść na Kalwarię. Pełna trasa wymaga już znacznie więcej czasu niż samo zwiedzanie świątyni i prowadzi przez pagórkowaty, częściowo leśny teren.

Co zobaczyć obok klasztoru

Kościół znajduje się blisko centrum, dlatego dalszy spacer można skierować w stronę rynku i Ratusza w Wejherowie. To dobre miejsce, aby zobaczyć pomnik Jakuba Wejhera i lepiej zrozumieć układ założonego przez niego miasta.

Kilka minut dalej znajduje się park miejski oraz Pałac Przebendowskich w Wejherowie, w którym mieści się muzeum poświęcone kulturze i piśmiennictwu kaszubsko-pomorskiemu.

Osoby planujące dłuższy spacer mogą połączyć te miejsca z trasami Nordic Walking Park Wejherowo, z których część prowadzi przez Kalwarię i zielone okolice miasta.

Praktyczne informacje:

Lokalizacja

Kościół i klasztor franciszkanów znajdują się przy:

ul. Reformatów 19, 84-200 Wejherowo

Kompleks położony jest blisko centrum miasta i można dojść do niego pieszo z rynku.

Zwiedzanie

Kościół jest czynną świątynią i częścią Sanktuarium Pasyjno-Maryjnego. Można wejść do wnętrza poza nabożeństwami, o ile nie odbywają się uroczystości religijne lub inne wydarzenia.

Nie należy traktować klasztoru jako obiektu dostępnego w całości dla turystów. Część zabudowań pozostaje przestrzenią wspólnoty franciszkańskiej.

Krypty

Podziemia nie mają charakteru atrakcji dostępnej przez cały dzień według stałego harmonogramu. Możliwość wejścia do krypt należy sprawdzić przed planowaną wizytą.

Ile czasu przeznaczyć

Na sam kościół warto przeznaczyć około 30–45 minut. Zwiedzanie połączone z centrum Wejherowa zajmie około 2–3 godzin.

Jeżeli planujesz także przejście przez Kalwarię Wejherowską, warto zarezerwować pół dnia i założyć wygodne buty.