Goręczyno – Skarbnica Kaszubskich Skarbów i Militarnych Reliktów

Goręczyno to duża kaszubska wieś położona w gminie Somonino, w dolinie Raduni, niedaleko Ostrzyc, Kartuz i Wzgórz Szymbarskich. Najważniejszym zabytkiem miejscowości jest XVII-wieczny kościół Świętej Trójcy i Wszystkich Świętych, ale warto zwrócić uwagę również na prywatne Muzeum Ziemi Kaszubskiej i Sprzętów Militarnych. Goręczyno ma średniowieczny rodowód i przez kilka stuleci pozostawało związane z zakonem kartuzów, którego ślady są nadal widoczne w miejscowej architekturze.

Goręczyno ma historię sięgającą średniowiecza

Najstarsze źródła wymieniają Goręczyno już w 1241 roku, kiedy miejscowość była związana z organizacją administracyjną książęcego Pomorza. Nazwa wsi wywodzona jest od imienia Gorzęta. Lokację przeprowadzono w 1392 roku, a w drugiej połowie XV wieku miejscowość znalazła się w dobrach kartuzów. Zakonnicy byli obecni w tej części Kaszub przez kolejne stulecia i właśnie z ich działalnością związany jest najcenniejszy zabytek Goręczyna.

Wieś rozwijała się nad Radunią, pomiędzy dzisiejszym Somoninem a Ostrzycami. Położenie w szerokiej dolinie sprawia, że z okolicznych wzniesień można zobaczyć zarówno zabudowę Goręczyna, jak i dalej położone Wzgórza Szymbarskie. Miejscowość zachowała wiejski charakter, choć obecnie jest znacznie większa niż dawna osada. W 2007 roku Goręczyno zdobyło pierwsze miejsce w wojewódzkim konkursie Piękna Wieś.

Kościół Świętej Trójcy i Wszystkich Świętych

Najważniejszym zabytkiem jest kościół parafialny Świętej Trójcy i Wszystkich Świętych przy ul. Kasztelańskiej 60. Pierwsza świątynia istniała tutaj już w XIII wieku i była drewnianym kościołem pod wezwaniem św. Agaty. Obecny ceglany budynek został wzniesiony przez kartuzów w 1639 roku, o czym przypomina zachowana tablica erekcyjna.

Kościół był później kilkakrotnie przebudowywany. W 1905 roku dodano transept, dzięki czemu bryła otrzymała plan zbliżony do krzyża, a w latach 1912-1914 przeprowadzono kolejne prace restauracyjne. Świątynia została wpisana do rejestru zabytków w 1971 roku.

Wnętrze zachowało cenne elementy starszego wyposażenia. Znajdują się tutaj barokowy ołtarz główny Wszystkich Świętych oraz boczne ołtarze Świętej Trójcy i Matki Bożej. Do najcenniejszych zabytków należą gotyckie figury Matki Bożej Miłosierdzia oraz św. Barbary. Szczególną pamiątką jest również dzwon datowany na około 1400 rok, starszy od obecnego kościoła. W ogrodzie plebanii znajduje się XVII-wieczna figura św. Brunona, patrona zakonu kartuzów.

Muzeum Ziemi Kaszubskiej i Sprzętów Militarnych

Drugim nietypowym miejscem jest prywatne Muzeum Ziemi Kaszubskiej i Sprzętów Militarnych przy ul. Kasztelańskiej 26E. Kolekcję stworzył Sławomir Kamiński, który przez wiele lat gromadził przedmioty odnajdywane na Kaszubach oraz pamiątki przekazywane przez mieszkańców regionu.

Ekspozycja łączy dwa tematy. Pierwszy obejmuje militaria, między innymi elementy broni, mundury, wyposażenie żołnierzy, dokumenty i przedmioty związane przede wszystkim z okresem II wojny światowej. W zbiorach znajduje się także wyposażenie pochodzące z samolotów i pojazdów wojskowych. Drugą część tworzą dawne przedmioty codziennego użytku z kaszubskich gospodarstw, narzędzia rolnicze i sprzęty, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były powszechnie używane na wsi.

To kameralne, prywatne muzeum, a nie duża instytucja z regularnym systemem zwiedzania. Przed specjalnym przyjazdem warto wcześniej potwierdzić możliwość wejścia, ponieważ aktualne godziny otwarcia nie są publikowane w sposób tak regularny jak w muzeach samorządowych.

Radunia i trasy rowerowe wokół Goręczyna

Goręczyno leży nad Radunią, jedną z najważniejszych rzek Pojezierza Kaszubskiego. W pobliżu znajdują się odcinki tras pieszych i rowerowych prowadzących przez pagórkowaty krajobraz Szwajcarii Kaszubskiej. Przez miejscowość przebiega między innymi trasa rowerowa prowadząca z Ostrzyc przez Ramleje i dalej w kierunku kolejnych atrakcji regionu.

Dolina Raduni jest tutaj znacznie szersza niż na jej późniejszych, bardziej przełomowych odcinkach. Z okolicznych dróg i wzniesień można zobaczyć panoramę Goręczyna oraz pasmo Wzgórz Szymbarskich. Dla osób podróżujących rowerem miejscowość może być przystankiem pomiędzy Ostrzycami, Somoninem i Kartuzami.

Co zobaczyć w okolicy Goręczyna

Najbliższym dużym ośrodkiem turystycznym są Ostrzyce nad Jeziorem Ostrzyckim. Dalej można pojechać na Wieżycę, gdzie na najwyższym naturalnym wzniesieniu Kaszub stoi wieża widokowa. W kierunku północnym znajdują się Kartuzy z Kolegiatą Kartuską i Muzeum Kaszubskim.

Dobrym kierunkiem dalszej wycieczki jest także Chmielno, znane z ceramiki rodziny Neclów i jezior Kłodno, Białego oraz Rekowo. Dzięki takiemu położeniu Goręczyno można włączyć w całodniową trasę przez środkową część Szwajcarii Kaszubskiej.

Praktyczne informacje

Goręczyno znajduje się w gminie Somonino, w powiecie kartuskim. Kościół Świętej Trójcy i Wszystkich Świętych mieści się przy ul. Kasztelańskiej 60, a Muzeum Ziemi Kaszubskiej i Sprzętów Militarnych przy ul. Kasztelańskiej 26E. Kościół jest czynną świątynią, dlatego wnętrze najlepiej oglądać poza nabożeństwami. W przypadku prywatnego muzeum przed przyjazdem warto potwierdzić możliwość zwiedzania. Na obejrzenie samego Goręczyna wystarczy około 1-2 godzin, natomiast połączenie miejscowości z Ostrzycami, Wieżycą lub Kartuzami pozwala przygotować całodniową trasę po tej części Kaszub.